Biz Kimiz?
Dom Araştırma Atölyesi
Biz Kimiz?
Dom terimi, Orta Doğu halkları tarafından Nawar, Zott, Ghajar, Bareke, Gaodari, Krismal, Qarabana, Karachi, Abdal, Tribe, Qurbet, Mitrip, Gewende Gypsy, Dom, Abdal, Tanjirliyah, Haddadin, Haciye, Albanian, Alebî, Haramshe, Kaoli gibi genel adlarla tanımlanan Peripatetik (Çingene) halkların tüm alt gruplarını kapsamak için kullanılmaktadır. Bu raporu hazırlayan Kırkayak Kültür, Peripatetik (Çingene) nüfusun büyük çoğunluğunun benzer, hatta iç içe geçmiş koşullarda yaşaması ve akrabalık ilişkileri nedeniyle Dom adını kullanmayı tercih etmiştir.
Orta Doğu’da yaşayan bir diğer peripatetik topluluk olan Abdallar/Tebers, Domlar tarafından “Per-Dom” (daha düşük bir statüyü ifade eden) olarak adlandırılmaktadır. Dil, dini inançlar ve tarihsel arka plan açısından farklılıklar olmasına rağmen, bu topluluklar yerel halk tarafından Çingene, Nawar, Ghajar ya da Mitrip gibi çeşitli genel adlarla anılmakta ve bu nedenle “Dom” terimi altında toplanmaktadır. Abdalların dili olan Teberî, Farsça ve Turani dillerden unsurlar içerir ve kendine özgü bir kelime dağarcığı oluşturur.
Günümüzde birçok peripatetik grup dünyada farklı adlarla yaşamaktadır: Çingeneler, Dom, Rom/Roma, Lom, Teber/Abdal vb. Çingene olmayanlar tarafından kullanılan genel adlara rağmen, bu isimlerin tamamı bu toplulukların kendi kendilerine verdikleri adlardır.
Çingene adı, bu kendi kendine verilen adların tümünü kapsamak için kullanılmıştır.
Kırkayak Kültür, kavramsallaştırma açısından en uygun tanımın, grupların kendi kendilerine verdikleri isimler olduğunu kabul etmektedir.
Peripatetik terimi, özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısında sosyal bilimlerde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu terim, zanaatkâr göçebeler olarak çevrilebilir. Bu zanaatlar arasında demircilik, kalaycılık, bakırcılık, akrobasi, müzisyenlik, kuyumculuk, dişçilik, halk hekimliği, sünnetçilik gibi işler yer almaktadır. Bu insanlar, bulundukları bölgedeki müşteri taleplerine ve seyahatleri sırasında edindikleri bilgi ve becerilere göre çeşitli meslekler icra etmektedir.
Kırkayak Kültür – Dom Çalışmaları Programı; Orta Doğu ülkelerinde yaşayan Dom topluluklarının ve diğer ilgili grupların yaşam koşullarını sosyo-ekonomik açıdan iyileştirmek, bu topluluklar için eğitim, barınma, sağlık hizmetleri ve istihdam olanaklarını geliştirmek, ayrımcılığı önlemek, insan haklarını iyileştirmek ve onların sosyal ve kamusal hizmetlere erişimini sağlamak amacıyla çalışmalar yürütür. Merkezin temel amacı, Dom gruplarının yerleştikleri ülkelerde toplumun aktif üyeleri haline gelmelerini sağlamak, bu ülkelerin ekonomik, sosyal, kültürel, sivil ve politik yaşamına katılmalarını ve katkıda bulunmalarını desteklemek, sosyal ve kültürel açıdan risk altında ve dezavantajlı olan bu toplulukların gelişimini sağlamak ve önyargı ve ayrımcılıkla mücadele etmek amacıyla birlikte yaşam, diyalog ve dayanışma çerçevesinde toplumda uyumu sağlamaya yönelik sosyal, kültürel ve sanatsal faaliyetler yürütmektir. Bu bağlamda merkez, stratejiler ve eylem planları oluşturur ve Dom topluluklarının ve diğer ilgili grupların yaşadığı ülkelerde kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği içinde kültürel çalışmalar yürütmeyi amaçlar.
Bu web sitesi Friedrich-Ebert-Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği desteği ile gerçekleştirilmiştir.